سرو كاشغر

سازمان­های اجتماعی فعال در چین

براساس آمار منتشره از سوی وزارت امور اجتماعی چین، در سال2009میلادی، در این کشور بالغ بر 414هزار[i] سازمان اجتماعی به ثبت رسیده که از این تعداد 230هزار سازمان­های اجتماعی، 138 هزار نهادهای اجتماعی خصوصی غیر انتفاعی، و 1614مورد نیز بنیادهای رفاه اجتماعی و یا شعب سمن­های خارجی و بین المللی بوده­اند[ii]. طبق این آمار، در سال1993میلادی، به ازای هر یک میلیون نفر2/1 نفر عضو سازمان­های مردم نهاد بوده­اند، در حالی­که این رقم در سال2003میلادی، به9/1نفر افزایش یافته است(60درصد). لازم به گفتن است­که به دلایل ذکر شده در فوق، تعداد سازمان­های اجتماعی ثبت نشده در این کشور بیش از ده برابر نهادهای ثبت شده و قانونی هستند که دولت به دلیل استفاده­ای که از قِبَل آن­ها می­برد، تا چندی که فعالیت­ها این سازمان­ها مخل سیاست­های کلی و قوانین این کشور نباشد، با آن­ها با اغماض رفتار می­کند، و هرگاه کوچک­ترین خطایی، به ویژه در زمینه­های سیاسی و امنیتی از آن­ها سر بزند، برخورد قانونی می­کند.

هم­چنین، طبق گزارش تحقیقی صورت گرفته از سوی مرکز تحقیقات سازمان­های مردم نهاد دانشگاه چینگ­هوا، در حال­حاضر بین3000 تا6000سمن خارجی و بین المللی، مانند آکسفام، بنیاد فورد، بنیاد راکفلر، نجات کودکان[1] و... در چین فعالیت می­کنند که بسیاری از آن­ها ثبت قانونی نشده­اند. از این تعداد 2000مورد بنیادهای بین المللی و حدود 1000سازمان و نهاد هم به فعالیت­های مذهبی(مسیحی) می­پردازند[iii].

در عین این­که تعداد سمن­های فعال در کشور چین به سرعت افزایش می­یابد، سئوال این است­که آیا دولت در آینده فضای فعالیت بیشتری برای آن­ها فراهم خواهد کرد، یا آن­ها با توجه به استقلال منابع مالی و اقبال عمومی، در فعالیت­های اجتماعی بیشتری درگیر خواهند شد؟ به نظر می­رسد حزب کمونیست در آینده­ی نزدیک در سیاست خود نسبت به فعالیت سمن­ها تجدید نظر کند. چون اگر این سازمان­ها به فعالیت غیر قانونی خود ادامه دهند، وضعیت کنونی موجب بروز مشکلات بیشتری خواهد شد. اگر دولتمردان این کشور درست عمل کرده و به همکاری با سمن­ها اعتماد و آن­ها را وادار به انجام فعالیت­های اجتماعی مورد پسند دولت کنند، از این تعامل سود بیشتری خواهند برد و با هم همپوشانی خواهند داشت.

مهم­ترین سازمان­های فرهنگی و اجتماعی وابسته به دولت چین

در کشور چین تعداد زیادی سازمان اجتماعی وجود دارد که در چارچوب قانون و با استفاده از کمک­های دولتی نقش مهمی در ساماندهی به امور اجتماعی در محدوده­ی وظایف و اختیارات و دفاع از حقوق مردم دارند که فراگیر­ترین این سازمان­ها عبارتند از:

فدراسیون سراسری ادبی و هنری چین

این فدراسیون، بالاترین و فراگیرترین تشکیلات ادبی و هنری چین است که 40سازمان و تشکیلات ادبی و هنری وابسته را در سطح ملی هدایت و مدیریت می­کند. فدراسیون سراسری ادبی و هنری چین فعالیت خود را در سال1949میلادی و به­صورت ملی آغاز نمود. این سازمان با بیش از80هزار نویسنده و هنرمند درجه­ی یک عضو، گسترده­ترین تشکیلات در نوع خود در داخل چین و سراسر جهان است. 50 انجمن­ ادبی و هنری از سرتاسر کشور عضو این فدراسیون هستند که عبارتند از: انجمن نویسندگان چین؛ انجمن هنر تئاتر چین؛ انجمن فیلم چین؛ انجمن موسیقیدانان چین؛ انجمن نقاشان چین؛ انجمن رقاصان چین؛ انجمن ادبی و هنری فولکلور چین، انجمن عکاسان چین؛ انجمن خوش­نویسان چین؛ انجمن آکروبات بازان چین؛ انجمن هنرمندان تلویزیونی چین؛ 32انجمن ادبی و هنری استان­های چین؛ انجمن ادبی و هنری منطقه­ی سین­کیانگ؛ و 6انجمن ادبی و هنری وابسته به وزارتخانه­ها و مؤسسات دولتی.

هدف اصلی این فدراسیون تحقق شعار همیشگی«بگذار یکصد گل بشکفد و صد مکتب فکری رشد کند» است، و تلاش می­کند روح فرهنگ و تمدن سوسیالیستی حزب حاکم کمونیست را از طریق ادبیات و هنر در جامعه­ی چین گسترش دهد. برگزاری نمایشگاه­های سطح بالای هنری و جشنواره­های سراسری ادبی، اجرای پژوهش­های ادبی و هنری، دفاع از حقوق هنرمندان و نویسندگان و خالقان آثار ادبی، بهبود وضعیت معیشتی اعضا و حل مشکلات آنان، توسعه­ی مبادلات ادبی و هنری با کشورهای مختلف و... از جمله وظایف این فدراسیون به­شمار می­رود. این سازمان افزون بر استفاده از بودجه­ی دولتی و دریافت حق عضویت، از طریق فعالیت­های تجاری و اقتصادی شرکت­های تابعه که در زمینه­های انتشارات، تولیدات سمعی و بصری، آژانس­های مسافرتی و هتل­های در اختیار، هزینه­های خود را تأمین می­کند. این فدراسیون بیش از30 مجله­ و نشریه در زمینه­های مختلف ادبی و هنری منتشر می­سازد و دارای 7مؤسسه­ی بزرگ انتشاراتی و تولید محصولات سمعی و بصری، یک مرکز بزرگ تولید فیلم و سریال نیز هست. البته، انجمن­های ادبی محلی نیز هرکدام دارای نشریات خاص خود می­باشند.

این فدراسیون، سالانه صدها برنامه و فعالیت در سطح بین المللی و با همکاری همتایان خارجی خود برگزار و با عزام هیئت­های ادبی و هنری و هم­چنین، دعوت از هیئت­های مشابه خارجی، ارتباطات دوستانه­ی ادبی و هنری چین با سایر کشورها را توسعه می­دهد.

فدراسیون سراسری زنان چین

فدراسیون سراسری زنان چین در سوم آوریل سال1949میلادی، به عنوان تشکیلاتی فراگیر برای متحد ساختن زنان از اقوام و اقشار مختلف جهت کسب و تضمین آزادی زنان شروع به فعالیت کرد. این تشکیلات در واقع پل ارتباطی میان حزب، دولت و جامعه­ی زنان کشور است و یکی از مهم­ترین سازمان­های پرقدرت اجتماعی کشور چین به­شمار می­رود.

حزب کمونیست چین از همان بدو تأسیس، باتوجه به اهمیت نقش زنان در جامعه اقدام به ایجاد تشکیلات خاص زنان نمود. پس از مدتی، تشکیل انجمن آزادی زنان، انجمن زنان برای نجات ملی و بنیاد ملی زنان در دستور کار حزب قرار گرفت. در نخستین کنگره­ی سراسری زنان که در ماه مارس سال1949میلادی در پکن برگزار شد، ایجاد بنیاد دمکراتیک زنان به تصویب رسید. وظایف این بنیاد متحد ساختن زنان کارگر، کارمند، کشاورز، فرهیخته، و تمام زنان حامی سوسیالیسم و یک­پارچه سازی سرزمین مادری و مبارزه با امپریالیسم، فئودالیسم، و کاپیتالیسم و دفاع از حقوق زنان و کودکان، سازماندهی جامعه­ی زنان برای تحکیم جامعه، دستیابی به آزادی زنان در زمینه­های مختلف، و توسعه­ی برابری میان زنان و مردان بود. دومین کنگره­ی زنان در سال1953 و سومین آن در سال1957میلادی برگزار و در این اجلاس تصمیم گرته شد که فدراسیون سراسری زنان چین تشکیل و بقیه­ی نهادهای موازی منحل شوند.

چهارمین کنگره در سال1978 و پنجمین در سال1983 برگزار و تغییراتی در اساسنامه و اهداف فدراسیون ایجاد شد. در ششمین کنگره که در سال1988برگزار گردید، اهداف جدید فدراسیون به شرح زیر تصویب شد:

1-متحد و بسیج کردن زنان برای مشارکت در بازسازی اقتصادی و توسعه­ی اجتماعی؛

2-آموزش زنان برای بالابردن سطح فکری آن­ها به صورت همه جانبه و تربیت زنان نخبه­ی بیشتر؛

3-مشارکت در جلسات مشورتی اجتماعی و سیاسی به نمایندگی از زنان، مدیریت و نظارت دمکراتیک بر اجرای مصوبات، و تدوین قانون و مقررات در خصوص زنان و کودکان؛

4-خدمات رسانی به زنان و کودکان از طریق تقویت ارتباطات با تمامی اقشار اجتماعی و توسعه­ی کارهای عملی خوب صورت گرفته برای زنان و کودکان؛

5-زمینه سازی برای متحد ساختن زنان تمام اقوام و اقشار مختلف، گسترش نوگرایی و مدرن سازی سرزمین مادری، ترویج روند نوسازی و متحد ساختن سرزمین مادری، توسعه­ی مبادلات دوستانه با زنان کشورهای خارجی، و افزایش و درک دوستی میان زنان جهان به منظور حفاظت از صلح جهانی.

درحال حاضر، بیش از 60هزار فدراسیون زنان در سرتاسر چین از سطح شهرستان به بالا زیر نظر فدراسیون سراسری زنان چین فعالیت می­کنند. در این فدراسیون­ها حدود980هزار عضو فعال در قالب کمیته­های مختلف مربوط به امور زنان فعالیت می­کنند. در سال2003بیش از9000مرکز مشاوره وحمایت از حقوق زنان در سرتاسر چین زیر نظر فدراسیون سراسری زنان چن تشکیل و به ارایه­ی خدمات مشاوره­ای و پیگیری مسایل و مشکلات و حقوق قانونی زنان رسیدگی می نمایند[iv].

کنگره­ی ملی زنان چین هر پنج سال یکبار با حضور نمایندگان تمام فدراسیون­ها از سراسر کشور تشکیل می­گردد. این فدراسیون دارای بخش­های مختلفی از قبیل: منابع انسانی، توسعه­ی زنان، دفاع از حقوق و منافع زنان، تبلیغات، کودکان و بخش بین الملل است. هزینه­ی فعالیت­های این فدراسیون، افزون بر کمک­های دولتی و بودجه­های عمومی، از طریق فعالیت­های اقتصادی که در چارچوب قانون انجام می­دهند تأمین می­شود. این فدراسیون دارای چندین انتشاراتی بوده و مجلات مختلفی در خصوص زنان به زبان­های چینی و انگلیسی و به صورت تمام رنگی منتشر می­کند که مجله­ی«زن چینی» از جمله­ی آن­هاست.

انجمن دوستی خلق چین با کشورهای خارجی

انجمن دوستی مردم چین با کشورهای خارجی تشکیلاتی به اصطلاح غیر دولتی است که در ماه مه1954 میلادی فعالیت خود را آغاز نمود. این انجمن ابتدا انجمن دوستی مردم چین برای مبادلات فرهنگی با کشورهای خارجی نام داشت که در سال1969 به نام فعلی تغییر یافت. در سال1998 اساسنامه­ی این انجمن تغییر و اهداف آن توسعه­ی دوستی و شناخت میان مردم چین و سایر ملل و زمینه­ی فعالیت­های آن شامل مسایل سیاسی، اقتصادی، بازرگانی، علمی و تکنولوژیکی، فرهنگی، آموزشی و سایر موارد برای حفظ و توسعه­ی صلح میان ملت­ها تعیین گردید. پیگیری امضای قرارداد خواهر خواندگی میان شهرهای چین و سایر کشورها از دیگر زمینه­های فعالیت این انجمن است که تا کنون بیش از 881مورد قرار­داد خواهر خواندگی را به امضا رسانده است. این انجمن مرکزی، تا کنون ده­ها انجمن دوستی میان چین و سایر کشورها از جمله چین و آمریکا، چین و کشورهای آفریقایی، چین و کشورهای اروپایی، چین و روسیه و چین ایران تشکیل داده و به صورت دوجانبه به فعالیت­های گوناگونی می­پردازند.

اهم وظایف این انجمن عبارت است از:

1-توسعه­ی همکاری­ها و روابط میان مردم چین و سایر کشورهای جهان و مبادله­ی هیئت­های دوستی؛

2-توسعه­ی مبادلات فرهنگی مردمی؛

3-حمایت از افراد، تشکیلات و سازمان­ها برای برقراری و توسعه­ی مبادلات اقتصادی، آموزشی، علمی و فرهنگی؛

4-حمایت از نهادها و سازمان­ها برای حمایت از مبارزات عدالت خواهانه و صلح طلبانه­ی مردم در سراسر جهان؛

5-بزرگداشت شخصیت­های ادبی و انقلابی خارجی که به نحوی به انقلاب و سازندگی چین کمک کرده­اند؛

6-اعطای لقب سفیر دوستی به افراد خارجی به نمایندگی از مردم چین؛

7-برگزاری سمینار، سمپوزیوم، و نشست­هایی جهت معرفی وضعیت سایر کشورها به مردم چین و بالعکس برای یافتن راه­های توسعه­ی روابط دوستانه میان مردم چین و سایر کشورها و برگزاری جشن­های ملی سایر ملل؛

8-ایجاد زمینه برای امضای قرارداد خواهر خواندگی میان شهرهای چین و دیگر کشورها؛

9-هدایت و نظارت بر کارها و پیگیری اجرایی شدن قراردادهای خواهر خواندگی میان شهرها،

10-هرنوع فعالیتی که در راستای توسعه­ی روابط دوستانه میان چین و دیگر کشورها باشد.

انجمن سراسری خبرنگاران چین

در سال1937میلادی، انجمن خبرنگاران چین برای نخستین بار در شهر شانگهای آغاز به کار نمود. این انجمن که با حمایت حزب کمونیست در آن سال پایه گذاری شد دارای سابقه­ای حدود 75ساله است. این انجمن، به عنوان قدیمی­ترین تشکیلات خبرنگاران، در کشور چین از اعتبار و جایگاه بالایی برخوردار است. حدود 223 انجمن محلی خبرنگاری با 550هزار خبرنگار عضو، در مناطق مختلف کشور و زیر نظر این انجمن فعالیت می­کنند. با توسعه­ی حوزه­ی خبرنگاری و تنوع رسانه­ها، این انجمن نقش مهمی در زمینه­ی اطلاع رسانی در داخل و مبادلات بین المللی ایفا می­کند. وظایف این انجمن به شرح زیر است:

1-ایجاد وحدت عمل و رویه میان خبرنگاران عضو انجمن؛

2-توسعه­ی روابط و مبادلات رسانه­ای خبرنگاران چینی با همتایان خارجی و انجمن خبرنگاران بیش از یکصد کشور جهان؛

3-تلاش برای توسعه­ و آموزش شغلی خبرنگاران و رسانه­های مختلف چین؛

4-دفاع از حقوق صنفی خبرنگاران.

انجمن علوم و فناوری چین

این انجمن مسئولیت سازماندهی افرادی­که در حوزه­های علم و فناوری اشتغال دارند را بر عهده داشته و به عنوان پل ارتباطی میان اندیشمندان، حزب کمونیست، دولت و تکنیسین­ها برای توسعه­ی علم و فناوری در چین عمل می­کند. این انجمن در سال1958میلادی از تلفیق چندین انجمن متفرقه در زمینه­ی علوم شکل گرفت و در حال حاضر 167مؤسسه­ی علمی و فناوری در سطح ملی و31 مؤسسه­ی علمی استانی در سرتاسر کشور، با هدف گسترش علوم و تکنولوژی زیر نظر این انجمن فعالیت می­کنند و دارای4300000عضو فعال در سراسر کشور است. اهداف عمده­ی این انجمن عبارتند از:

1-توسعه­ی مبادلات علمی، گسترش اندیشه­های علمی و شاخه­های مختلف علوم در چین؛

2-عمومی کردن تفکرات علمی به ویژه در میان جوانان و نوجوانان و گسترش علوم نوین در میان جامعه؛

3-گزینش سالانه­ی بهترین اندیشمند سال در زمینه­های مختلف علمی و اهدای جایزه به آن­ها؛

4-اجرای پروژه­های علمی-تحقیقی؛ ارایه­ی مشاوره­های علمی؛ تهیه، تدوین، و پیشنهاد سیاست­های علمی کشور و ارزش گزاری برای پروژه­های علمی پیشنهادی؛

5-توسعه­ی مبادلات بین المللی در زمینه­های علمی و تکنولوژیک و برقراری روابط دوستانه با همتایان خارجی؛

6-توسعه­ی برنامه­های آموزشی و تربیتی میان مردم د راین زمینه­ها.

فدراسیون اتحادیه­های تجاری چین

این فدراسیون که تمامی سازمان­ها و اتحادیه­­های تجاری و صنعتی محلی و سراسری چین را تحت پوشش دارد، در سال1925میلادی تأسیس و در حال­حاضر بیش از105میلیون نفر عضو داشته و با  اتحادیه­­های تجاری 140کشور جهان ارتباط کاری دارد.  وظایف این فدراسیون عبارت است از:

1-حمایت از حقوق و منافع کارگران و کارمندان عضو؛

2-سازماندهی کارگران و کارمندان عضو برای مشارکت فعال در ایجاد اصلاحات ساختاری و توسعه­ی اقتصادی و اجتماعی کشور چین؛

3-نمایندگی کردن از سوی اعضاء در مدیریت امور کشوری و امور اجتماعی و مدیریت شرکت­ها و کارخانه­ها؛

4-آموزش کارگران و کارمندان عضو در زمینه­های کاری، ایدئولوژیکی و اخلاقی و بالابردن سطح علمی و فرهنگی آن­ها.

فدراسیون سراسری صنایع و بازرگانی چین

این فدراسیون به عنوان تشکیلاتی غیر دولتی، در سال1953میلادی شکل گرفت و در زمینه­های صنعتی و تجاری، اتاق­های بازرگانی، توسعه­ی تجارت در داخل و خارج و توسعه­ی روابط تجاری با کشورهای مختلف جهان فعالیت می­کند. طبق اساسنامه­ی این فدراسیون که در سال1983میلادی اصلاح و به تصویب رسید، وظایف این تشکیلات به شرح زیر است:

1-متحد سازی و سازماندهی اعضا در راستای مدرن سازی سوسیالیسم؛

2-تلاش برای بازگشت تایوان به سرزمین مادری و تحکیم روابط تجاری با این منطقه؛

3-تحکیم روابط تجاری با هنگ­کنگ و چینی­های مهاجر در خارج از کشور؛

4-توسعه­ی دوستی و روابط صنعتی و بازرگانی میان چین و کشورهای خارجی؛

5-مشارکت فعال در توسعه و اجرای سیاست درهای باز چین در زمینه­های تجاری و اقتصادی[v].